మాన శౌర్య పద్ధతి.
21. గ్రా సము లేక స్ర్క్ క్కిల జరా కృశమైనవి శర్ణమైన సా /
యాసము నైన నష్ట రుచియైనను బ్రాణభయార్త మైన ని/
స్థాసమ దే భ కుంభపి శిత గ్రహలాల సశీల సాగ్రహా
గ్రేసరభాసమానమగు కేశ రి.జీర్ణతృణంబు . మేయునే.?
తా. శూరా గ్రణి యగు సింగము ఆకలి చేడ స్నను ముదిమి చే చిక్కన ను, కష్ట స్థితి పొందినను, కాంతి విహీనమయినను. ప్రాణములు పోవుచున్నను. మదించి న ఏనుగు యొక్క కుంభస్థలమును పగులగొట్టి అందలి మాంసమును భుజింప దలచునే కాని ఎoడుగడ్డిని తిను నా ఏమి?
22. స్నయువ సావ సే కమ లినమ్మ గునెమ్ము గ్రహించి జాగలం /
బాయత మోదముందు జనదా కలిజెంతనున్న గో/
మాయువు దాని జూచి పరిమార్పక సింగము దంతి గూల్చునే /
చాయల నెల్లవారు నిజ సత్వ సమాన ఫలార్దులే కదా!
తా కుక్క మాంస హీనమైన సన్నని నరములు కొంచెము కండ ఉండిన మలినమైన ఎముక దొరికినంత నే సంతోషము చెందును. అది దాని ఆకలి తీర్పదు.సింగము తన ఎదుట జంబుక ములు తిరుగుచుండినను వానిని వదలమనమంతా తిరిగి గజరాజమును చంపును. కావున జనుల కష్టకాలములోన కూడ తమ శక్తికి తగిన లాభము నే కోరుదురు కాని ఎక్కు వ తక్కు వలు కోరారు.
23. వాలమున్ త్రిప్పు నేలబడి వక్త్రము గుక్షి యుజూపు గిన్ Oదటం /
గాలిడుద్రవ్వన్ పిండ దుని కట్ ఎదుట న్ శునకంబు భద్ర శుo/
డాలము శాలితండుల గుడంబులు చాటు వచస్ శతంబు చే/
నోలి భుజించు దైర్య గుణయుక్తిగ జూచు మహోన్నత స్థితిన్.
తా - కుక్క తనకు పిడికెడు అన్నము పెట్టువాని ఎదుట తోక నాడించుట' కాలితోనే భూమిపైబడి నోరు కడుపు చూపించుట మొదలగు నీచ కృత్యము లెన్నో చేయును. ఉత్తమ గజము దైర్యముతో చూచుచు మావటివాని చేత ప్రియ వాక్యములచేత లాలింపబడుతు ఆహారమును గ్రహించును.
24. ప్రాణి లోకంబు సంసారపతిత మగుట /
వసుధ పై గిట్టి పుట్టని వాడు గల డె/
వాని జన్మ oబు సఫలము వాని వలన /
వంశము ధికోన్నతి వహించి వన్నెకె క్కు.
తా - చావుపుట్టుకలను నవి ఎప్పుడును గల ఈ సంసార చక్రమున చచ్చిన వారందరు పుట్టు వారే.అట్లు పుట్టిన వారిలో నశింపనివారు ఎవరు? ఎవని పుట్టుక వలన వంశము కీర్తి మొదలగు వానితో వాసి గాంచునో వాడే జన్మించినవాడు. వాని జన్మయే గణనీయము.
25. కుసుమ గుచ్చం బునకు బోలెబాస గు శౌర్య /
మానవంతున కి విరెండు మహితగతులు /
సకల జనమస్తక ప్రదేశములనైన /
వనము నందైన జీర్ణ భావంబు గనుట.
తా. - మహనీయుడగు విద్వా o సునకు పుష్పగుచ్చమునకు వలె అందరిచేత శిరసావహింపబడుట యో లేక అరణ్యములోనే మరణించుట యో తప్ప వేరు విద్ధము లేదు.
26. గురు ముఖ్య ల్. గల రేవురార్ ఉరుశుభాo గుల్ ఖేచరుల్ వారిలో /
పర విక్రాంత విహారి రాహువైన పుడున్ వైరంబు సేయండు భా/
స్వరులన్ భాస్కర యామినీ చరులనే బాధించుచున్నాడద /
త్పరతన్ . మస్తక శేషమూర్తియగునా దైత్య 0 డుగర్వOబునన్.
తా - బృహస్పతి మొదలగు గణనీయములైన అయిదారు గ్రహములున్నను పరాక్రమ శీలుడగు రాహువు వారి తెరువుపోక శీర్షావశిష్టుడై యుండియు తేజోవంతుల గు సూర్య చంద్రులను మాత్రమే పర్వ కాలములందు పీడించుచున్నాడు.
27. భువనస్ శేణి వహించు శేషుడు ఫణా భోగంబు పై సంతతం /
బవలీలన్ భరియించు బృష్టమునగూర్మాధీశ్వరుం డా తనిన్ /
ధవళ క్రోడవ శాత్ము జేయు నతనిన్ వారాశియ శ్రా 0 తి చే/
నవురా! ధీర చరిత్ర సంపదల సంఖ్యూత ప్రభావోన్నతుల్.
తా - ఆదిశేషుడు పదునాలుగు లోకములను తన పడగల చేత మోయుచున్నాడు. అతనిని ఆది కూర్మ మూర్తి మూపున వహించు చున్నడు.ప్రళయకాల సముద్రుడట్టి ఆది కూర్మమును, ఆదివరాహునికి లోబడిన వానిని గా చేయు చున్నాడ.కావున మహాత్మల మహిమకు మేరలేదు.
28. సమధికభీషణ జ్యలన జూల నిర్గమదుస్స బంబు చే/
స మద సురేంద్రముక్తకు లి శిక్షతి చేను చితంబు ప్రాణ షూ/
తముహిమవత్ కుమారునకు దండ్రిని శాతశతార పాత ఖాఏ /
దమున మునుంగుచున్న తరిదా జలరాశి జా రంగనర్హమే.
తా - హిమవంతుని కుమారుడగు మైనా కునికి, దేవేంద్రుడు తన బలిమి కొలది వేయు నిప్పులు గ్రక్కు చునోర్వలేక మీద పడుకులిశ ముయొక్క ధారాహతి చే చచ్చు టే కొంచెము మంచిది కాని.ఆ పాటు చే మూర్చ నాందిన తన తండ్రిని వదలి తన ప్రాణములను రక్షించుకోనుటకు సముద్ర మన దాగి వుండట తగునా?
29. అర్క కాంతమచేతనంబ యూ సవితృ /
పాదముల సోకినంత నే ప్రజ అవ.రిల్లు /
గాన నభివాన వంతు డెం దైన శత్రు/
కృత తరస్కార మొట్లు సహింప నేర్చు.
తా - సూర్యకాంత మణి అచేతనమైన సూర్య ని పాదములు - ( కిరణములు) తనకు తగిలినంత మాత్రము వ్య మండును. కావున తేజోవంతులు పరులు చేయు ధిక్కారమును సహించి ఊరకుండరు.
30. విదిలింప నురుకు సింగపు /
గొదమ యు మదమలిన గండకుంజరములపై /
ని ది బలశాలి కి నైజము/
గద తేజో నిధికి వయసు కారణమగు నే.
తా - సింహము బాల్యదశలో ఉన్నా మదధారలు స్రవించుటచే మలినమయిన గోడల వంటి చెక్కిళ్ళ . గల మదగజముమీదికి ఉరుకును. ఇది బలవంతుల స్వభావము. పరాక్రమ ప్రకటనకు వయసుతో పని లేదు.
ఇది నీతిశతకము నందు మానశౌర్య పద్ధతి వర్ణన సమాప్త o.
Blogging Courtesy, my mother Mrs. N .V. Lakshmi
21. గ్రా సము లేక స్ర్క్ క్కిల జరా కృశమైనవి శర్ణమైన సా /
యాసము నైన నష్ట రుచియైనను బ్రాణభయార్త మైన ని/
స్థాసమ దే భ కుంభపి శిత గ్రహలాల సశీల సాగ్రహా
గ్రేసరభాసమానమగు కేశ రి.జీర్ణతృణంబు . మేయునే.?
తా. శూరా గ్రణి యగు సింగము ఆకలి చేడ స్నను ముదిమి చే చిక్కన ను, కష్ట స్థితి పొందినను, కాంతి విహీనమయినను. ప్రాణములు పోవుచున్నను. మదించి న ఏనుగు యొక్క కుంభస్థలమును పగులగొట్టి అందలి మాంసమును భుజింప దలచునే కాని ఎoడుగడ్డిని తిను నా ఏమి?
22. స్నయువ సావ సే కమ లినమ్మ గునెమ్ము గ్రహించి జాగలం /
బాయత మోదముందు జనదా కలిజెంతనున్న గో/
మాయువు దాని జూచి పరిమార్పక సింగము దంతి గూల్చునే /
చాయల నెల్లవారు నిజ సత్వ సమాన ఫలార్దులే కదా!
తా కుక్క మాంస హీనమైన సన్నని నరములు కొంచెము కండ ఉండిన మలినమైన ఎముక దొరికినంత నే సంతోషము చెందును. అది దాని ఆకలి తీర్పదు.సింగము తన ఎదుట జంబుక ములు తిరుగుచుండినను వానిని వదలమనమంతా తిరిగి గజరాజమును చంపును. కావున జనుల కష్టకాలములోన కూడ తమ శక్తికి తగిన లాభము నే కోరుదురు కాని ఎక్కు వ తక్కు వలు కోరారు.
23. వాలమున్ త్రిప్పు నేలబడి వక్త్రము గుక్షి యుజూపు గిన్ Oదటం /
గాలిడుద్రవ్వన్ పిండ దుని కట్ ఎదుట న్ శునకంబు భద్ర శుo/
డాలము శాలితండుల గుడంబులు చాటు వచస్ శతంబు చే/
నోలి భుజించు దైర్య గుణయుక్తిగ జూచు మహోన్నత స్థితిన్.
తా - కుక్క తనకు పిడికెడు అన్నము పెట్టువాని ఎదుట తోక నాడించుట' కాలితోనే భూమిపైబడి నోరు కడుపు చూపించుట మొదలగు నీచ కృత్యము లెన్నో చేయును. ఉత్తమ గజము దైర్యముతో చూచుచు మావటివాని చేత ప్రియ వాక్యములచేత లాలింపబడుతు ఆహారమును గ్రహించును.
24. ప్రాణి లోకంబు సంసారపతిత మగుట /
వసుధ పై గిట్టి పుట్టని వాడు గల డె/
వాని జన్మ oబు సఫలము వాని వలన /
వంశము ధికోన్నతి వహించి వన్నెకె క్కు.
తా - చావుపుట్టుకలను నవి ఎప్పుడును గల ఈ సంసార చక్రమున చచ్చిన వారందరు పుట్టు వారే.అట్లు పుట్టిన వారిలో నశింపనివారు ఎవరు? ఎవని పుట్టుక వలన వంశము కీర్తి మొదలగు వానితో వాసి గాంచునో వాడే జన్మించినవాడు. వాని జన్మయే గణనీయము.
25. కుసుమ గుచ్చం బునకు బోలెబాస గు శౌర్య /
మానవంతున కి విరెండు మహితగతులు /
సకల జనమస్తక ప్రదేశములనైన /
వనము నందైన జీర్ణ భావంబు గనుట.
తా. - మహనీయుడగు విద్వా o సునకు పుష్పగుచ్చమునకు వలె అందరిచేత శిరసావహింపబడుట యో లేక అరణ్యములోనే మరణించుట యో తప్ప వేరు విద్ధము లేదు.
26. గురు ముఖ్య ల్. గల రేవురార్ ఉరుశుభాo గుల్ ఖేచరుల్ వారిలో /
పర విక్రాంత విహారి రాహువైన పుడున్ వైరంబు సేయండు భా/
స్వరులన్ భాస్కర యామినీ చరులనే బాధించుచున్నాడద /
త్పరతన్ . మస్తక శేషమూర్తియగునా దైత్య 0 డుగర్వOబునన్.
తా - బృహస్పతి మొదలగు గణనీయములైన అయిదారు గ్రహములున్నను పరాక్రమ శీలుడగు రాహువు వారి తెరువుపోక శీర్షావశిష్టుడై యుండియు తేజోవంతుల గు సూర్య చంద్రులను మాత్రమే పర్వ కాలములందు పీడించుచున్నాడు.
27. భువనస్ శేణి వహించు శేషుడు ఫణా భోగంబు పై సంతతం /
బవలీలన్ భరియించు బృష్టమునగూర్మాధీశ్వరుం డా తనిన్ /
ధవళ క్రోడవ శాత్ము జేయు నతనిన్ వారాశియ శ్రా 0 తి చే/
నవురా! ధీర చరిత్ర సంపదల సంఖ్యూత ప్రభావోన్నతుల్.
తా - ఆదిశేషుడు పదునాలుగు లోకములను తన పడగల చేత మోయుచున్నాడు. అతనిని ఆది కూర్మ మూర్తి మూపున వహించు చున్నడు.ప్రళయకాల సముద్రుడట్టి ఆది కూర్మమును, ఆదివరాహునికి లోబడిన వానిని గా చేయు చున్నాడ.కావున మహాత్మల మహిమకు మేరలేదు.
28. సమధికభీషణ జ్యలన జూల నిర్గమదుస్స బంబు చే/
స మద సురేంద్రముక్తకు లి శిక్షతి చేను చితంబు ప్రాణ షూ/
తముహిమవత్ కుమారునకు దండ్రిని శాతశతార పాత ఖాఏ /
దమున మునుంగుచున్న తరిదా జలరాశి జా రంగనర్హమే.
తా - హిమవంతుని కుమారుడగు మైనా కునికి, దేవేంద్రుడు తన బలిమి కొలది వేయు నిప్పులు గ్రక్కు చునోర్వలేక మీద పడుకులిశ ముయొక్క ధారాహతి చే చచ్చు టే కొంచెము మంచిది కాని.ఆ పాటు చే మూర్చ నాందిన తన తండ్రిని వదలి తన ప్రాణములను రక్షించుకోనుటకు సముద్ర మన దాగి వుండట తగునా?
29. అర్క కాంతమచేతనంబ యూ సవితృ /
పాదముల సోకినంత నే ప్రజ అవ.రిల్లు /
గాన నభివాన వంతు డెం దైన శత్రు/
కృత తరస్కార మొట్లు సహింప నేర్చు.
తా - సూర్యకాంత మణి అచేతనమైన సూర్య ని పాదములు - ( కిరణములు) తనకు తగిలినంత మాత్రము వ్య మండును. కావున తేజోవంతులు పరులు చేయు ధిక్కారమును సహించి ఊరకుండరు.
30. విదిలింప నురుకు సింగపు /
గొదమ యు మదమలిన గండకుంజరములపై /
ని ది బలశాలి కి నైజము/
గద తేజో నిధికి వయసు కారణమగు నే.
తా - సింహము బాల్యదశలో ఉన్నా మదధారలు స్రవించుటచే మలినమయిన గోడల వంటి చెక్కిళ్ళ . గల మదగజముమీదికి ఉరుకును. ఇది బలవంతుల స్వభావము. పరాక్రమ ప్రకటనకు వయసుతో పని లేదు.
ఇది నీతిశతకము నందు మానశౌర్య పద్ధతి వర్ణన సమాప్త o.
Blogging Courtesy, my mother Mrs. N .V. Lakshmi